Danıştay, merhum Başbakan Adnan Menderes’in idamının “yasal olsa bile meşru kabul edilemeyeceği” ifadeleriyle, Menderes ailesine toplamda 40 milyon TL manevi tazminat ödenmesine karar verdi.
Danıştay’ın gerekçeli kararında, idam cezasının yalnızca uygulanan kişiyle sınırlı kalmadığı, aynı zamanda mahkûmun yakınlarının onurunu ve insan haklarını da ihlal ettiği vurgulandı. Eski yasal düzenlemelerin günümüzdeki evrensel insan hakları standartları açısından “meşru” sayılamayacağı belirtildi.
Menderes ailesinin tazminat talebini inceleyen Danıştay, daha önce belirlenen miktarların yetersiz olduğunu belirterek tazminat tutarını önemli ölçüde artırdı. Bu karar doğrultusunda, Adnan Menderes’in torununa 34 milyon TL, annesine ise 6 milyon TL olmak üzere toplamda 40 milyon TL ek manevi tazminatın, faizleriyle birlikte ödenmesine hükmedildi.
Ancak, davacılar tarafından talep edilen maddi tazminat isteği, mahkeme tarafından reddedildi. Danıştay, Adnan Menderes’e ait somut bir mal varlığına ilişkin resmi bir tespit bulunmadığı için bu talebi hukuken uygun görmedi.
Hukukçular, bu kararın yalnızca Menderes ailesi için değil, Türkiye’nin geçmişinde benzer şekilde idam edilen tüm mahkûmların aileleri için de önemli bir emsal teşkil edebileceğini belirtiyor. Danıştay’ın “insan hakları açısından meşruiyet” vurgusu, diğer ailelerin de yargı yoluyla tazminat talep etmelerinin önünü açabilecek güçlü bir referans niteliği taşıyor.
Danıştay’ın bu kararı, 1960 darbesi sonrasında yaşanan idamların hukuki meşruiyetinin güncel yargı nezdinde sorgulanması ve mağduriyetlerin tescil edilmesi açısından tarihi bir adım olarak kabul ediliyor. Bu karar, benzer durumda olan diğer aileler için de yeni bir hukuki mücadele döneminin kapılarını aralayabilir.
